Trong thời đại công nghệ bùng nổ, Chat GPT đã trở thành công cụ quen thuộc trong học tập với học sinh. Tuy nhiên, sử dụng Chat GPT trong học tập không đúng cách có thể để lại những hậu quả khôn lường. Bài viết này sẽ chia sẻ câu chuyện thực tế từ một người mẹ và phân tích cách sử dụng Chat GPT đúng đắn, giúp phụ huynh định hướng để con học tập hiệu quả, thông minh mà không bị phụ thuộc.
Ba mẹ nào có con đang trong độ tuổi đi học chắc chắn nên đọc bài này.
Con tôi năm nay học lớp 4. Một hôm, tôi thấy con ngồi học tiếng Việt, tập viết văn nhưng lại chăm chú vào chiếc điện thoại. Tôi đến gần hỏi:
-“Con đang làm gì thế?”
Con trả lời tỉnh bơ:
-“Con đang viết văn.”
Tôi tò mò cầm điện thoại lên thì mới “ngã ngửa”. Hóa ra con chỉ gõ một câu lệnh đơn giản cho ChatGPT: “Viết một đoạn cảm nghĩ về hành động của nhân vật trong truyện Rùa và Thỏ…”. Rồi con nhận xét và ra lệnh để Chat GPT hoàn thiện bài theo ý con.
Thoạt nghe thì cũng hay: con có ngay một bài văn trôi chảy, không sai chính tả, ngữ pháp mượt mà. Nhưng vấn đề ở chỗ: nếu cứ để ChatGPT “làm hộ” thì con đâu còn cơ hội rèn tư duy, sáng tạo, con đâu còn ý kiến cá nhân hay học cách diễn đạt bằng chính giọng văn của mình?
Vì sao lạm dụng Chat GPT lại nguy hiểm với học sinh?
- Mất kỹ năng tư duy và biểu đạt
Khi trẻ quen để AI viết hộ, trẻ sẽ ít tập suy nghĩ, dẫn đến khả năng lập luận và diễn đạt yếu dần, mất khả năng tư duy độc lập. Văn của trẻ không còn là sản phẩm của cá nhân con, mà chỉ là sản phẩm của máy. - Thụ động, lười biếng trong học tập
Thay vì trăn trở tìm ý, viết nháp, sửa lỗi, trẻ sẽ chọn cách dễ nhất là “ra lệnh cho ChatGPT”. Lâu dần, bộ óc sẽ trở nên lười biếng và không biết nghĩ, trẻ dễ mất khả năng giải quyết vấn đề một cách độc lập. - Nguy cơ sai lệch kiến thức
AI không phải lúc nào cũng chính xác. Nếu trẻ không có nền tảng tư duy phản biện, trẻ sẽ tin theo, dẫn tới hiểu sai kiến thức. - Đánh mất tính trung thực trong học tập
Khi nộp bài do ChatGPT viết toàn bộ, học sinh sẽ quen với việc ăn gian thay vì nỗ lực thực sự. Đây là thói quen rất nguy hiểm cho quá trình trưởng thành.
Vậy, có nên cấm ChatGPT hoàn toàn?
Câu trả lời của tôi là không. ChatGPT nếu biết dùng đúng cách thì sẽ trở thành trợ giảng tuyệt vời cho trẻ. Quan trọng là cha mẹ và giáo viên phải hướng dẫn con sử dụng một cách có lợi cho quá trình học tập, thay vì biến nó thành người làm hộ.
Cách sử dụng Chat GPT đúng và có lợi nhất trong học tập
Nguyên tắc 1: Tự suy nghĩ trước, hỏi Chat GPT sau
Con cần tự viết nháp, phác thảo ý tưởng hoặc làm bài độc lập trước. Sau đó mới đưa cho ChatGPT nhận xét, góp ý.
Nguyên tắc 2: Dùng Chat GPT để phản biện, không phải thay thế
Thay vì “Viết giúp con đoạn văn 8 câu”, con nên trích dẫn bài của mình và hỏi:
-“Đây là bài con viết, hãy nhận xét những điểm được, chưa được và gợi ý cách sửa.”
Nguyên tắc 3: Biến Chat GPT thành “người thầy góp ý”
Cha mẹ có thể cùng con phân tích tại sao Chat GPT gợi ý như vậy, điểm nào hợp lý, điểm nào chưa. Như vậy, con vừa học được thêm từ công cụ, vừa rèn tư duy phản biện.
Nguyên tắc 4: Giáo viên -phụ huynh cần giám sát việc sử dụng Chat GPT
Đặc biệt ở cấp tiểu học, trẻ cần có sự hướng dẫn trực tiếp khi sử dụng Chat GPT để tránh tình trạng “lạm dụng mà không ý thức” lâu dài sẽ để lại những hậu quả khôn lường đối với sự phát triển của trẻ.
Chat GPT nếu dùng đúng cách, nó sẽ trở thành công cụ giúp con học tốt hơn, viết văn hay hơn và phát triển tư duy phản biện. Nhưng nếu dùng sai, nó sẽ làm thui chột sự sáng tạo và khả năng suy nghĩ độc lập.
Vậy nên, lời khuyên của tôi dành cho các bậc cha mẹ: đừng cấm, đừng buông lỏng, mà hãy đồng hành cùng con, dạy con cách biến Chat GPT thành “bạn học thông minh” thay vì là “người làm hộ”.